Jednym z najważniejszych obszarów, w którym krew menstruacyjna może przynieść przełom, jest diagnostyka endometriozy. Obecnie rozpoznanie tej choroby opiera się przede wszystkim na inwazyjnych metodach, takich jak laparoskopia, często poprzedzona latami błędnych diagnoz. Tymczasem naukowcy z Feinstein Institutes for Medical Research oraz Stanford University wykazali, że w krwi menstruacyjnej kobiet z endometriozą można wykryć charakterystyczne zmiany w układzie odpornościowym, między innymi zmniejszoną liczbę komórek NK oraz zwiększoną obecność limfocytów prozapalnych. Te odkrycia otwierają drogę do stworzenia prostych, nieinwazyjnych testów diagnostycznych, które mogą znacząco skrócić czas oczekiwania na diagnozę.
Nie mniej przełomowe są badania nad wykorzystaniem krwi miesiączkowej do monitorowania chorób metabolicznych. W styczniu 2025 roku amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła urządzenie o nazwie Q-Pad, które umożliwia pomiar hemoglobiny glikowanej (HbA1c), kluczowego wskaźnika w diagnostyce cukrzycy – na podstawie próbki krwi menstruacyjnej. Test ten, oparty na analizie materiału wchłoniętego przez specjalnie zaprojektowaną wkładkę higieniczną, wykazuje wyniki porównywalne do klasycznych badań laboratoryjnych. Jest to nie tylko rewolucja w dostępności diagnostyki, ale też szansa na regularne monitorowanie stanu zdrowia bez konieczności pobierania krwi żylnej.
Krew menstruacyjna wykorzystywana jest również do badań nad nowotworami i zakażeniami wirusowymi. W ramach testów prowadzonych przez firmę Qvin wykazano, że możliwe jest wykrycie obecności wirusa HPV o wysokim ryzyku onkogennym, co może stanowić alternatywę dla tradycyjnych testów cytologicznych. Z kolei firma LifeStory Health pracuje nad metodami wczesnego wykrywania raka jajnika poprzez analizę charakterystycznych wzorców białkowych obecnych w krwi menstruacyjnej. Badania te są jeszcze na wczesnym etapie, ale ich potencjał diagnostyczny jest ogromny .
Z krwi menstruacyjnej można również pozyskiwać komórki macierzyste i komórki endometrium, które wykorzystuje się do tworzenia organoidów – trójwymiarowych modeli tkanki macicy. Umożliwia to badanie mechanizmów chorób ginekologicznych, takich jak zespół policystycznych jajników (PCOS), niepłodność czy nowotwory. Dzięki takim modelom możliwe jest testowanie nowych leków, prowadzenie badań molekularnych i tworzenie spersonalizowanych terapii.
W tym kontekście warto wspomnieć o koncepcji rozwijanej m.in. przez firmę NextGen Jane. Polega ona na analizie genetycznej, epigenetycznej i mikrobiologicznej krwi menstruacyjnej w tym RNA, DNA, wzorców metylacji oraz mikrobiomu. Takie kompleksowe podejście pozwala uchwycić bardzo wczesne zmiany chorobowe oraz lepiej zrozumieć biologię kobiecego zdrowia. Próbki zbierane są w sposób domowy, za pomocą specjalnych tamponów, co daje możliwość regularnego i wygodnego monitorowania zdrowia na poziomie molekularnym.
Równolegle rozwijają się biobanki, takie jak australijski AMBER Biobank, które gromadzą próbki krwi menstruacyjnej od kobiet z endometriozą i PCOS. Celem tych projektów jest nie tylko lepsze zrozumienie patofizjologii tych chorób, ale także opracowanie biomarkerów predykcyjnych i strategii terapeutycznych.
Oczywiście, aby wykorzystanie krwi menstruacyjnej stało się standardem medycznym, konieczne są dalsze badania kliniczne, standaryzacja metod pobierania i przechowywania próbek, a także zmiana społecznego podejścia do menstruacji. Nadal w wielu kulturach menstruacja pozostaje tematem tabu, co ogranicza dostępność takich badań i hamuje rozwój tej dziedziny medycyny. Warto jednak podkreślić, że analiza krwi menstruacyjnej może być kluczem do demokratyzacji opieki zdrowotnej nad kobietami, pozwala bowiem na wczesne wykrywanie chorób w warunkach domowych, bez konieczności bolesnych i kosztownych procedur.
Ta dziedzina medycyny stanowi obszar o ogromnym potencjale, który z każdym rokiem zyskuje na znaczeniu. Dzięki interdyscyplinarnym badaniom łączącym ginekologię, immunologię, onkologię i nauki o danych, krew menstruacyjna może już wkrótce stać się nie tylko narzędziem diagnostycznym, ale także podstawą do spersonalizowanej i bardziej dostępnej opieki zdrowotnej dla kobiet na całym świecie.
S. Naseri, R.C.L. Brewster and P.D. Blumenthal. Novel use of menstrual blood for monitoring glycaemic control in patients with diabetes: a proof-of-concept study. BMJ Sexual & Reproductive Health. Vol. 48, April 8, 2022, p. 123. doi: 10.1136/bmjsrh-2021-201211.
L.A. Warren et al. Analysis of menstrual effluent: diagnostic potential for endometriosis. Molecular Medicine. Published online March 19, 2018. doi: 10.1186/s10020-018-0009-6.
H. Yang et al. Proteomic analysis of menstrual blood. Molecular & Cellular Proteomics. Vol. 11, October 2012, p. 1024. doi: 10.1074/mcp.M112.018390.
Menstrual blood is being used to research a range of health conditions – from endometriosis to diabetes and cancer. https://theconversation.com/menstrual-blood-is-being-used-to-research-a-range-of-health-conditions-from-endometriosis-to-diabetes-and-cancer-253384
