Właśnie dlatego kluczowe znaczenie w procesie transfuzji ma uważna obserwacja pacjenta zarówno w trakcie przetaczania, jak i po jego zakończeniu. Wczesne rozpoznanie niepokojących objawów może zapobiec rozwojowi ciężkich powikłań i znacząco poprawić rokowanie chorego. Szczególną rolę w tym procesie odgrywa personel pielęgniarski, który najczęściej jako pierwszy ma możliwość zauważenia zmian w stanie pacjenta i podjęcia odpowiednich działań.
Znajomość prawidłowych reakcji organizmu na przetoczenie krwi, a także objawów wskazujących na rozwijające się powikłania poprzetoczeniowe, stanowi jeden z podstawowych elementów bezpieczeństwa transfuzji. Świadomość tych zagadnień pozwala pielęgniarkom i pielęgniarzom nie tylko właściwie monitorować pacjenta, ale również szybko reagować w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia. Należy zwrócić szczególną uwagę na pacjentów, którzy są nieprzytomni.
Prawidłowe reakcje organizmu po przetoczeniu składników krwi są najczęściej łagodne i przemijające.
Występują w postaci:
lekkiego uczucia ciepła
zaczerwienienia twarzy,
niewielkiego wzrostu temperatury (do ok. 37,5 C- 38C)
uczucia senności
zmęczenia
poprawy oksygenacji organizmu.
Pogorszenie stanu ogólnego pacjenta, w szczególności w ciągu 15-20 min od rozpoczęcia przetaczania każdej jednostki składnika krwi, może być objawem niepożądanej reakcji o której świadczą:
obniżenie ciśnienia tętniczego
nieuzasadnione krwawienie, które może być następstwem rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego
hemoglobinuria lub oliguria, które mogą wskazywać na ostrą hemolityczną reakcję poprzetoczeniową.
Wczesnymi niepożądanymi reakcjami, które obserwuje się w okresie 24 godzin od przetoczenia są:
reakcje hemolityczne (gorączka, dreszcze, ból w okolicy lędźwiowej, spadek ciśnienia, niewydolność nerek, wstrząs)
zakażenia bakteryjne (wysoka gorączka, dreszcze, wstrząs septyczny)
odczyn anafilaktyczny (duszność, spadek ciśnienia, obrzęk krtani, wstrząs)
duszność poprzetoczeniowa i niehemolityczne reakcje gorączkowe
zaburzenia metaboliczne (hipokalcemia, hiperkaliemia, hipotermia)
ostre poprzetoczeniowe uszkodzenie płuc (TRALI)
poprzetoczeniowe przeciążenie krążenia (TACO).
Opóźnionymi niepożądanymi reakcjami, które ujawniają się w późniejszym czasie po transfuzji są:
reakcje hemolityczne, w których organizm niszczy przetoczone krwinki (żółtaczka, spadek hemoglobiny i wzrost bilirubiny)
alloimmunizacja- biorca produkuje przeciwciała do antygenów krwinkowych. Przykładem jest choroba przeszczep przeciw biorcy (TA-GvHD), która utrudnia dobór krwi w przyszłości.
przeniesienie biologicznych czynników chorobotwórczych - b rzadkie z uwagi na szczegółowe badania NAT składników krwi
przeciążenie żelazem (hemochromatoza transfuzjologiczna)
Ważne w praktyce pielęgniarskiej - jeśli w trakcie przetoczenia pojawią się: gorączka, dreszcze, duszność, ból w klatce piersiowej, spadek ciśnienia należy natychmiast:
przerwać transfuzję
niezwłocznie powiadomić lekarza
utrzymać dostęp żylny
zabezpieczyć pojemnik ze składnikiem krwi wraz z zestawem do przetoczeń
dalsze postępowanie uzależnione jest od nasilenia i rodzaju objawów
Autor: Dr n. med i n. o zdr Aleksandra Kowalska
TEMAT ROZWINIEMY PODCZAS WEBINARU:
Serologia nie taka straszna. PROCEDURY OD POBRANIA DO WYNIKU
