Myśli w rodzaju „Nienawidzę być pielęgniarką” – choć mogą wydawać się zaskakujące lub trudne do przyjęcia – nie są wcale odosobnione w środowisku pielęgniarskim. Zawód ten, postrzegany społecznie jako powołanie i misja, niesie ze sobą ogromne obciążenie emocjonalne, fizyczne i systemowe. Uczucia niechęci, frustracji czy wypalenia nie stanowią wyjątków, lecz coraz częstszy element codzienności wielu pracowników ochrony zdrowia. Jakie są przyczyny tak głębokiego kryzysu tożsamości zawodowej? I co można z tym zrobić?
Wypalenie zawodowe – realny problem, nie słabość
Zgodnie z badaniem Gniewka i wsp. (Sustainability, 2023) wypalenie zawodowe dotyczy ogromnego odsetka pielęgniarek w Polsce, bez względu na typ szpitala, w którym pracują.
Wyniki badania pokazały, że:
Ponad 60% respondentek wykazuje symptomy wypalenia emocjonalnego, które objawia się zniechęceniem, brakiem energii i poczuciem pustki.
Czynniki środowiskowe, takie jak liczba pacjentów, braki kadrowe, niskie wynagrodzenia oraz brak wsparcia przełożonych, istotnie korelują z poziomem wypalenia.
Pielęgniarki zatrudnione w szpitalach powiatowych oraz klinicznych doświadczały większego wypalenia niż te pracujące w mniejszych jednostkach.
Wypalenie nie jest problemem jednostki – to reakcja na chroniczny stres w warunkach przeciążenia, braku wpływu na decyzje i ciągłej presji odpowiedzialności. Uznaje się ją za syndrom związany ze stresem zawodowym, nie jednostkę chorobową
„Nienawidzę tej pracy” – co kryje się za tym zdaniem?
Wypowiedź o nienawiści wobec zawodu to często sygnał alarmowy, za którym stoją:
Brak poczucia sensu pracy – pielęgniarki czują się niedoceniane, ich praca nie przynosi im satysfakcji ani społecznego uznania.
Depersonalizacja – mechanizm obronny, w którym pielęgniarka dystansuje się emocjonalnie od pacjentów, co może prowadzić do poczucia winy lub odczłowieczenia relacji zawodowych.
Złość i bezsilność – wobec systemu ochrony zdrowia, przełożonych lub samych siebie, gdy nie mogą sprostać oczekiwaniom.
Te emocje nie są dowodem na brak powołania. Są wynikiem chronicznego przeciążenia psychicznego.
Co można zrobić?
To, co czujesz, nie jest słabością – to reakcja na trudne warunki i zbyt wielki ciężar. W drugiej części tekstu pokażemy konkretne strategie, które możesz wdrożyć, by odzyskać równowagę.
Pamiętaj: Możesz kochać swój zawód i jednocześnie nie kochać warunków, w jakich go wykonujesz. Masz prawo zadbać o siebie – nie po to, by być lepszą pielęgniarką, ale by być zdrową i zrównoważoną osobą.
Materiały źródłowe:
Gniewek D, Wawro W, Czapla M, Milecka D, Kowalczuk K, Uchmanowicz I. Occupational Burnout among Nursing Professionals: A Comparative Analysis of 1103 Polish Female Nurses across Different Hospital Settings. Sustainability. 2023;15(11):8628.
Marczak P, Milecka D. Professional burnout of nurses and the level of rationing of nursing care: an observational preliminary study. BMC Nurs. 2024 Apr 24;23(1):269.
Kowalska A. Metody zapobiegania wypaleniu zawodowemu – przegląd nowoczesnych strategii. Warszawa: Wydawnictwo Zdrowie i Praca; 2023.
Nowak M, Wiśniewski J. Wpływ praktyk mindfulness na redukcję stresu w pracy. Psychologia Pracy i Organizacji. 2022;18(3):45–58.
Lewandowski T. Szkolenia i rozwój kompetencji jako element profilaktyki wypalenia zawodowego. Przegląd Psychologiczny. 2023;66(2):134–50.
Przeczytaj część drugą artykułu.
Przeczytaj część trzecią artykułu.
