arrow back icon
ikonka kalendarza

7 października 2025

Cisza, która boli, czyli jak położna, pielęgniarka czy personel medyczny może wesprzeć ciężarną w depresji.

Ciąża często kojarzy się z okresem radości, nadziei i oczekiwania na nowe życie. W społecznej narracji przyszła matka powinna tryskać energią, z uśmiechem kompletować wyprawkę i planować przyszłość z dzieckiem u boku. Tymczasem rzeczywistość bywa inna – złożona, trudna i nieprzewidywalna. Coraz więcej badań i relacji samych kobiet pokazuje, że ten wyjątkowy czas może wiązać się również z intensywnym cierpieniem psychicznym. Depresja w ciąży choć nadal zbyt rzadko rozpoznawana i często bagatelizowana to problem, który dotyka nawet jednej na pięć kobiet spodziewających się dziecka. I choć wiele mówi się o depresji poporodowej, to właśnie okres prenatalny ma ogromne znaczenie dla rozwoju dziecka, nie tylko emocjonalnie, ale również biologicznie.

Depresja ciążowa nie jest chwilowym obniżeniem nastroju czy zmiennością emocjonalną związaną z hormonami. To stan, który może obejmować przewlekłe poczucie smutku, brak energii, trudności ze snem, zaburzenia koncentracji, a także poczucie winy, lęk czy bezradność. Objawy te potrafią znacząco utrudnić codzienne funkcjonowanie kobiety, a ich wpływ nie ogranicza się wyłącznie do jej samopoczucia. Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje, że depresja w okresie ciąży może mieć realne, długofalowe konsekwencje dla rozwijającego się dziecka zarówno w sferze fizjologicznej, jak i psychicznej.

W czasie ciąży ciało kobiety staje się środowiskiem, w którym dojrzewa nowy organizm. Wszelkie zaburzenia emocjonalne, szczególnie przewlekły stres i depresja, mogą wpływać na działanie układów hormonalnych, w tym osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, która reguluje odpowiedź organizmu na stres.

Depresja w ciąży - czy wpływa na dziecko?

U kobiet w depresji często obserwuje się podwyższone stężenie kortyzolu, hormonu stresu, który przenika przez łożysko i może oddziaływać na rozwijający się układ nerwowy płodu. Badania wskazują, że dzieci narażone prenatalnie na wysoki poziom kortyzolu mogą mieć zwiększoną reaktywność emocjonalną, trudności w regulacji emocji oraz większą wrażliwość na stres w późniejszych etapach życia.

Depresja ciążowa wiąże się także z większym ryzykiem pojawienia się trudności behawioralnych i emocjonalnych u dzieci. Już we wczesnym dzieciństwie mogą pojawić się problemy z koncentracją, impulsywność, nadmierna płaczliwość czy opóźnienia w rozwoju społecznym. U niektórych dzieci obserwuje się także zwiększoną podatność na zaburzenia lękowe, a nawet depresyjne, co może wynikać z neurobiologicznych zmian, jakie zaszły na etapie życia płodowego. Długofalowe konsekwencje mogą dotyczyć także funkcjonowania w środowisku szkolnym  dzieci te częściej mają trudności w nawiązywaniu relacji rówieśniczych, osiągają niższe wyniki w nauce i częściej wymagają wsparcia psychologicznego.

Depresja w ciąży a relacje z dzieckiem.

Należy pamiętać, że wpływ depresji w ciąży nie kończy się wraz z porodem. Kobieta, która zmagała się z depresją przed urodzeniem dziecka, może mieć trudności z nawiązywaniem więzi z noworodkiem, co może prowadzić do problemów w budowaniu relacji opartych na bliskości i bezpieczeństwie. A to właśnie pierwsze miesiące życia są kluczowe dla kształtowania tzw. Przywiązania, fundamentu, na którym dziecko buduje późniejsze relacje i poczucie własnej wartości. Jeśli matka czuje się wyczerpana, bezradna lub obojętna emocjonalnie, trudniej jej reagować na potrzeby dziecka i tworzyć atmosferę ciepła oraz bezpieczeństwa.

Rola położnej i pielęgniarek we wspieraniu pacjentek w ciąży z depresją.

Położne i personel medyczny pełnią niezwykle ważną rolę w wychwytywaniu sygnałów świadczących o obniżonym nastroju czy depresji u kobiet w ciąży. To właśnie oni dzięki regularnym kontaktom z pacjentkami mają szansę dostrzec zmiany w zachowaniu, spadek zaangażowania, niepokój czy wycofanie emocjonalne, które często nie są widoczne dla otoczenia. Empatyczna rozmowa, uważność i zadanie prostego pytania: „Jak się pani czuje, tak naprawdę?” – może być pierwszym krokiem do przerwania ciszy i rozpoczęcia procesu wsparcia.

Położna, jako osoba towarzysząca kobiecie przez cały okres ciąży, porodu i połogu, może stać się dla niej bezpiecznym punktem odniesienia kimś, kto nie tylko kontroluje przebieg ciąży, ale także troszczy się o dobrostan psychiczny przyszłej matki. Współpraca interdyscyplinarna  między położną, lekarzem, psychologiem czy psychiatrą  pozwala na stworzenie spójnego i wspierającego systemu opieki. To szczególnie ważne w przypadku kobiet, które same nie potrafią jeszcze nazwać swoich trudności lub obawiają się, że zostaną niezrozumiane.

Wrażliwość i wiedza personelu medycznego mogą więc realnie zmienić bieg wydarzeń zarówno dla matki, jak i jej dziecka. Edukacja w zakresie zdrowia psychicznego kobiet w ciąży powinna być integralną częścią kształcenia zawodowego położnych i pielęgniarek, a rozmowa o emocjach  tak samo ważna, jak pomiar ciśnienia czy tętna płodu. To inwestycja nie tylko w lepsze zdrowie jednostki, ale i w zdrowe, silne społeczeństwo.

Na szczęście depresja w ciąży nie musi oznaczać wyroku ani dla matki, ani dla dziecka. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie objawów i udzielenie odpowiedniego wsparcia. Psychoterapia, grupy wsparcia, techniki relaksacyjne, czy w niektórych przypadkach  leczenie farmakologiczne mogą przynieść realną poprawę. Co więcej, coraz więcej dowodów wskazuje, że skuteczna pomoc w okresie ciąży może zredukować ryzyko negatywnego wpływu depresji na dziecko. Wsparcie emocjonalne ze strony bliskich, w tym partnera i rodziny, a także zrozumienie i empatyczne podejście ze strony personelu medycznego, mogą odegrać ogromną rolę w procesie zdrowienia.

Depresja w ciąży to temat trudny, ale nie powinien być tematem tabu. Zamiast milczenia i wstydu, potrzebujemy otwartości i zrozumienia. Kobieta w ciąży ma prawo nie czuć się dobrze. Ma prawo prosić o pomoc. I ma prawo ją otrzymać  bez oceniania, bez umniejszania jej doświadczenia. Troska o zdrowie psychiczne kobiety to nie tylko kwestia jej dobrostanu. To również troska o rozwój dziecka i fundament, na którym buduje się jego przyszłość.

 Autor: Dr n. o zdr. Magdalena Korżyńska-Piętas, Prof. UM

Deave T, Heron J, Evans J, Emond A. The impact of maternal depression in pregnancy on early child development. BJOG. 2008 Jul;115(8):1043-51. doi: 10.1111/j.1471-0528.2008.01752.x. PMID: 18651886

Kling JL, Mistry-Patel S, Peoples SG, Caldera DR, Brooker RJ. Prenatal maternal depression predicts neural maturation and negative emotion in infants. Infant Behav Dev. 2023 Feb;70:101802. doi: 10.1016/j.infbeh.2022.101802. Epub 2022 Dec 10. PMID: 36508874; PMCID: PMC9870954.

Ikona

Może Cię zainteresować również:

TESTY POCT kiedy, jak i po co?

TESTY POCT kiedy, jak i po co?

Czy diagnostyka może nadążyć za tempem decyzji klinicznych i realnymi potrzebami pacjenta? POCT przenosi badania dokładnie tam, gdzie są potrzebne — do łóżka chorego, gabinetu, karetki czy domu. Zamiast wieloetapowego procesu laboratoryjnego i długiego oczekiwania na wynik, otrzymujemy informację w ciągu kilku minut, co pozwala szybciej podejmować decyzje i wdrażać leczenie. To jednak nie tylko zalety. Choć POCT oferuje wygodę, dostępność i natychmiastowy wynik, wiąże się także z pewnymi ograniczeniami — mniejszą precyzją niż w warunkach laboratoryjnych, ryzykiem błędów pomiarowych czy ograniczonym zakresem badań. Dlatego najlepiej sprawdza się jako uzupełnienie klasycznej diagnostyki, łącząc szybkość działania z bezpieczeństwem i trafnością decyzji medycznych.

Zasady stosowania przymusu bezpośredniego w podmiotach leczniczych – aspekty kliniczne i prawne

Zasady stosowania przymusu bezpośredniego w podmiotach leczniczych – aspekty kliniczne i prawne

Stosowanie przymusu bezpośredniego w podmiotach leczniczych stanowi jedno z najbardziej wrażliwych i odpowiedzialnych działań podejmowanych przez personel medyczny. Sytuacje, w których pacjent stwarza bezpośrednie zagrożenie dla własnego życia lub zdrowia, życia lub zdrowia innych osób bądź dla bezpieczeństwa funkcjonowania oddziału, wymagają natychmiastowej reakcji, często w warunkach silnych emocji i presji czasu. Jednocześnie każda decyzja o zastosowaniu przymusu bezpośredniego wiąże się z ingerencją w prawa i wolności osobiste pacjenta, dlatego musi być podejmowana w sposób przemyślany, proporcjonalny oraz zgodny z obowiązującymi przepisami prawa.

Nowa jakość w monitorowaniu ruchów płodu: technologia, która może zrewolucjonizować opiekę prenatalną.

Nowa jakość w monitorowaniu ruchów płodu: technologia, która może zrewolucjonizować opiekę prenatalną.

Ruchy płodu stanowią jeden z najbardziej czułych i dostępnych wskaźników dobrostanu dziecka w okresie ciąży. Obniżenie ich częstości, siły lub charakteru może sygnalizować niedotlenienie, zaburzenia neurologiczne lub inne powikłania wymagające pilnej interwencji. W praktyce klinicznej monitorowanie tych ruchów opiera się jednak głównie na subiektywnych obserwacjach kobiety ciężarnej, co wiąże się z ryzykiem błędów i trudnością w prowadzeniu długoterminowej oceny. Zespół naukowców z Hechi University i University of Science and Technology (Chiny) zaprojektował innowacyjne urządzenie typu wearable, które może zmienić dotychczasowe podejście do oceny aktywności płodowej – zarówno w warunkach domowych, jak i ambulatoryjnych.

Krew menstruacyjna – niedoceniane źródło wiedzy o zdrowiu kobiet

Krew menstruacyjna – niedoceniane źródło wiedzy o zdrowiu kobiet

Przez długi czas krew menstruacyjna była pomijana w badaniach medycznych, traktowana jako biologiczny odpad, którego nie warto analizować. Dziś coraz więcej badań dowodzi, że ten naturalny, cykliczny proces może dostarczać cennych informacji o stanie zdrowia kobiet. Zawiera bowiem nie tylko elementy morfotyczne krwi, ale także komórki endometrium, komórki macierzyste, białka, cytokiny zapalne, fragmenty materiału genetycznego i mikrobiomu. Dzięki tym właściwościom krew menstruacyjna staje się przedmiotem intensywnych badań nad chorobami takimi jak endometrioza, cukrzyca, zakażenia wirusowe, a nawet nowotwory.

Najczęstsze błędy w pomiarze ciśnienia tętniczego krwi

Najczęstsze błędy w pomiarze ciśnienia tętniczego krwi

Pomiar ciśnienia tętniczego (BP, blood pressure) jest jedną z podstawowych i najczęściej wykonywanych procedur diagnostycznych w praktyce pielęgniarskiej. Dokładność pomiaru ma kluczowe znaczenie dla rozpoznania nadciśnienia tętniczego, oceny skuteczności leczenia oraz podejmowania decyzji terapeutycznych. Pomimo pozornej prostoty, procedura ta jest obarczona wysokim ryzykiem błędów.

Czy pielęgniarka może udzielać informacji pacjentowi i osobom bliskim?

Czy pielęgniarka może udzielać informacji pacjentowi i osobom bliskim?

W codziennej praktyce pielęgniarskiej jednym z najczęściej pojawiających się pytań jest to, czy przekazywanie informacji o stanie zdrowia pacjenta jego rodzinie lub osobom bliskim mieści się w zakresie kompetencji pielęgniarki.

TESTY POCT kiedy, jak i po co?

TESTY POCT kiedy, jak i po co?

Czy diagnostyka może nadążyć za tempem decyzji klinicznych i realnymi potrzebami pacjenta? POCT przenosi badania dokładnie tam, gdzie są potrzebne — do łóżka chorego, gabinetu, karetki czy domu. Zamiast wieloetapowego procesu laboratoryjnego i długiego oczekiwania na wynik, otrzymujemy informację w ciągu kilku minut, co pozwala szybciej podejmować decyzje i wdrażać leczenie. To jednak nie tylko zalety. Choć POCT oferuje wygodę, dostępność i natychmiastowy wynik, wiąże się także z pewnymi ograniczeniami — mniejszą precyzją niż w warunkach laboratoryjnych, ryzykiem błędów pomiarowych czy ograniczonym zakresem badań. Dlatego najlepiej sprawdza się jako uzupełnienie klasycznej diagnostyki, łącząc szybkość działania z bezpieczeństwem i trafnością decyzji medycznych.

Zasady stosowania przymusu bezpośredniego w podmiotach leczniczych – aspekty kliniczne i prawne

Zasady stosowania przymusu bezpośredniego w podmiotach leczniczych – aspekty kliniczne i prawne

Stosowanie przymusu bezpośredniego w podmiotach leczniczych stanowi jedno z najbardziej wrażliwych i odpowiedzialnych działań podejmowanych przez personel medyczny. Sytuacje, w których pacjent stwarza bezpośrednie zagrożenie dla własnego życia lub zdrowia, życia lub zdrowia innych osób bądź dla bezpieczeństwa funkcjonowania oddziału, wymagają natychmiastowej reakcji, często w warunkach silnych emocji i presji czasu. Jednocześnie każda decyzja o zastosowaniu przymusu bezpośredniego wiąże się z ingerencją w prawa i wolności osobiste pacjenta, dlatego musi być podejmowana w sposób przemyślany, proporcjonalny oraz zgodny z obowiązującymi przepisami prawa.

Powikłania poprzetoczeniowe - rola pielęgniarki we wczesnym wykrywaniu objawów.

Powikłania poprzetoczeniowe - rola pielęgniarki we wczesnym wykrywaniu objawów.

Transfuzja krwi i jej składników jest jednym z podstawowych elementów współczesnej terapii ratującej zdrowie i życie pacjentów. Dzięki rygorystycznym zasadom kwalifikacji dawców, zaawansowanym metodom badań laboratoryjnych oraz ścisłym procedurom obowiązującym w medycynie transfuzjologicznej, przetaczanie krwi uznawane jest dziś za procedurę bezpieczną. Należy jednak pamiętać, że mimo wysokiego poziomu kontroli i zabezpieczeń, ryzyka wystąpienia powikłań poprzetoczeniowych nie można całkowicie wyeliminować.

Czy 0,9% NaCl to uniwersalny rozpuszczalnik i idealny płyn infuzyjny?

Czy 0,9% NaCl to uniwersalny rozpuszczalnik i idealny płyn infuzyjny?

Krótka odpowiedź brzmi NIE. W praktyce klinicznej 0,9% roztwór chlorku sodu, zwyczajowo nazywany solą fizjologiczną, bywa traktowany jako domyślny i bezpieczny wybór do rozpuszczania oraz przygotowywania roztworów leków. Na dyżurach często można usłyszeć: „rozpuść w NaCl, będzie szybciej”, albo „zawsze rozpuszczaliśmy w soli fizjologicznej i nic złego się nie działo, bo jest neutralna”. Tymczasem analiza zapisów charakterystyki produktu leczniczego (chpl) wielu wymagających rozpuszczania czy rozcieńczania leków pokazuje, że takie uproszczenie może prowadzić do błędów i problemów.

MIKRO ODPOCZYNEK CZY MOŻNA ODPOCZĄĆ W 30 SEKUND? CO MÓWIĄ BADANIA?

MIKRO ODPOCZYNEK CZY MOŻNA ODPOCZĄĆ W 30 SEKUND? CO MÓWIĄ BADANIA?

Mikroodpoczynek to małe przerwy, które realnie chronią Twój organizm i psychikę! Badania pokazują, że już 2–3 minuty przerwy mogą obniżyć napięcie mięśni, poprawić koncentrację i zmniejszyć liczbę błędów. W pracy pielęgniarki to nie luksus – to konieczność. Ale na czym on polega i jak to zrobić?

Aleksandra Kobza laureatką nagrody Królowej Sylwii, którą odebrała w Sztokholmie z rąk Monarchinii.

Aleksandra Kobza laureatką nagrody Królowej Sylwii, którą odebrała w Sztokholmie z rąk Monarchinii.

Jak połączyć nowoczesną technologię z empatią w opiece nad seniorami? Tegoroczna laureatka Queen Silvia Nursing Award, Aleksandra Kobza, udowadnia, że to możliwe. Jej innowacyjna aplikacja BESTCARE zmienia sposób, w jaki pielęgniarki i opiekunowie wspierają osoby starsze i żyjące z demencją – stawiając w centrum nie tylko dane medyczne, ale przede wszystkim człowieka, jego potrzeby i poczucie bezpieczeństwa.

ChatGPT w pracy pielęgniarek i położnych – wsparcie czy kompromitacja?

ChatGPT w pracy pielęgniarek i położnych – wsparcie czy kompromitacja?

W dobie cyfrowej transformacji sztuczna inteligencja zdobywa coraz większe znaczenie w ochronie zdrowia. Jednym z pionierskich narzędzi jest ChatGPT zaawansowany model językowy, który potrafi przetwarzać tekst, odpowiadać na pytania i generować treść. Gdy zastanawiamy się nad jego rolą w pracy pielęgniarek i położnych, rodzi się pytanie: czy to raczej wsparcie, czy ryzyko kompromitacji?

Mentoring w pielęgniarstwie: przegląd najnowszych trendów i perspektyw

Mentoring w pielęgniarstwie: przegląd najnowszych trendów i perspektyw

Jak doświadczone pielęgniarki wspierają młodsze koleżanki? Jakie nowoczesne formy mentoringu pojawiają się w szpitalach i przychodniach? Poznaj najnowsze trendy i sprawdź, dlaczego mentoring staje się kluczem do lepszej opieki i większego zadowolenia z pracy w zawodzie pielęgniarki.

MMedykujemy sp. z o.o. ul. Kowalska 5/203 20-115 Lublin,

NIP 9462751857, REGON 541264148, KRS: 0001163706

© Zgodnie z Ustawą z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 24), materiały zawarte na stronie medykujemy.pl® w całości są własnością administratorów. Przekazywane informacje mogą być wykorzystywane wyłącznie w celach związanych z pracą własną, na podstawie informacji i materiałów uzyskanych na warsztatach/webinarach/aplikacji oraz nie mogą być przeprowadzane szkolenia wewnętrzne ani zewnętrzne o charakterze zarobkowym.

Ikonki źródło Ionicons

Obrazki źródło Pixabay

Śledź nas na: Facebooku i Instagramie